Polder rit

MajorFear

Die hard MF'er
27 jun 2008
426
216
Almere
Nogal wat ritten die ik dit jaar gepland had gingen niet door, om begrijpelijke reden. Dus besloten maar een rit in eigen land te doen, dit keer in de provincie waar ik woon Flevoland. Zullen weer een paar mensen met de ogen gaan draaien, ja veel rechte wegen maar wel strak asfalt, maar ook best een interessante geschiedenis. Ik wist het ook niet toen ik de rit aan het plannen was, dat vindt ik leuk om te doen heb ik me daarin een beetje in verdiept. Flevoland is de jongste provincie maar het begint allemaal met de afsluitdijk. Die wordt in 1932 gesloten. Daarna kan er gepolderd worden. Eerst wordt bij wijze van proef de polder bij Andijk ingepolderd omdat deze bescheiden van omvang is. Mijn route begint bij Lemmer bij het gemaal Buma.
IMG_0609.JPG

Gemaal Buma ligt aan de zuid rand van Lemmer in de Noordoostpolder. Gemaal Buma is een stoomgemaal en indien nodig kan het opgestart worden, dat kost wel 8 uur om de ketels op temperatuur en dus druk te brengen. In 1936 werd een aanvang gemaakt met de Noordoostpolder. In 1937 werd de aanleg van in totaal 31,5 kilometer dijk aanbesteed. Op 3 oktober 1939 werd de dijk tussen Lemmer en Urk gesloten. Urk was voortaan geen eiland meer. In december 1940 werd de dijk aan de zuidkant van de polder nabij Schokkerhaven gesloten, en kon het droogmalen beginnen. Er werden 3 gemalen gebouwd om de Noordoostpolder droog te malen. De polder is verdeeld In een hoge en een lage afdeling. De hoge afdeling werd bemaald door Gemaal Buma. Gemaal Buma werd op 7 januari 1941 in gebruik genomen. Op 9 september 1942 viel de Noordoostpolder droog. De gemalen pompten ongeveer 1.500 miljoen m3 water uit de polder, waarvan ongeveer 1.000 miljoen m3 door Buma. De lage afdeling werd bemaald door Gemaal Vissering op Urk en gemaal Smeenge nabij Kraggenburg. Gemaal Vissering werd op 2 november 1942 met één machine in gebruik genomen. Het duurde tot 1943 voordat de tweede machine ging bemalen. Na de oorlog zijn de stoommachines vervangen door dieselmotoren. Sinds eind mei 1946 doet Vissering mee als volwaardig gemaal. Gemaal Smeenge werd op 22 april 1941 in gebruik genomen. Doorgaande routes vermijdend rij ik van gemaal Buma via Emmeloord naar gemaal Smeenge. Grappig is dat zojuist op het nieuws was dat Minister Ollongren bekend heeft gemaakt is dat zij voornemens is om Emmeloord te laten groeien tot een stad.
IMG_20201107_121220.jpg
Dit is de markante kloktoren in het centrum van Emmeloord. Bij de inrichting van de polder ging men uit van één centrale plaats (Emmeloord), en stervormige verbindingswegen naar tien kleinere dorpen
IMG_20201107_123906.jpg
Na een korte stop rij ik door naar Schokland is ook een eiland geweest al in 1859 moesten de laatste bewoners van Schokland het eiland vanwege ernstige overstromingen verlaten. Ik stop bij het museum, door corona gesloten, om mijn lunch te maken. Ja, te maken, ik had mijn kookspulletjes meegenomen. Dit keer geen culinaire hoogstandjes maar nasi uit blik met gehaktballetjes in satesaus ook uit blik. @MathijsP had hier in mijn Adventure Cooking series om gevraagd.
IMG_20201107_132530.jpg
Ik wilde eigenlijk een vlog opnemen maar een nadat ik alles opgesteld had ging pal naast mij een stel aan de ander picknick tafel zitten. Ik dacht wat nu, ik moet toch een behoorlijke drempel over om dan ontspannen een vlog op te nemen. Dus terug naar de stomme film, ik heb het wel gefilmd maar niet gevlogt. Ondanks dat het blik kwam was het toch goed te hachelen, dat ik eerlijk gezegd niet verwacht. Toch goed om te weten. Rond twee uur rij ik verder naar Urk.
IMG_20201107_141757.jpg
Toen ik over Urk ging lezen kwam ik zo'n raar verhaal tegen. Op 2 oktober 1939 werd de dijk tussen Lemmer een Urk gesloten. In december 1940 werd de dijk aan de zuidkant van de polder nabij Schokkerhaven gesloten, en kon het droogmalen beginnen. De polder viel officieel droog op 9 september 1942. Nu was naast Urk ook Schokland niet langer een eiland. Het moest uiteindelijk tot 1948 voordat er een weg naar Urk werd aangelegd. De leiding van de Zuiderzeewerken had besloten aan Urk geen prioriteit toe te kennen, men had geen hoge dunk van de Urkers. Van Urk rij ik de Flevopolder in. Eigenlijk moet ik historisch gezien beginnen in maar route technisch is beter eerst de gemalen in Ketelhaven en het Lovink gemaal in Harderwijk te bezoeken. Gelijk over de brug de Oostelijke Flevopolder in neem ik de eerste afslag en ik rechtstreeks de dijk op. Over de dijk eerst naar Ketelhaven waar ik de foto bij gemaal maar oversla, die kun je wel op de film zien. Ik zit mijn rit voort richting Harderwijk waar het gemaal Lovink is. De Flevopolder bestaat uit twee polders die aan elkaar zijn gemaakt. Een de dijk, de Knardijk verdeelt Oostelijk en Zuidelijk Flevoland. In Oostelijk Flevoland staan ook weer drie gemalen.

IMG_20201107_151545.jpg
Voor de aanleg van de Oostelijke Flevoland was door de oorlog geen geld. Pas wanneer de Verenigde Staten in 1950 via het Marshall-plan geld ter beschikking stelde konnen de werkzaamheden aanvangen.De drooglegging startte in juni 1950. De aanleg van Oostelijk Flevoland begon met het "perceel P" aanleg knardijk(Lelystad Haven). Al spoedig werd het stukje verbrede dijk ook bewoond. Dat is dus mijn volgende bestemming.
IMG_20201107_160642.jpg
Op dit Perceel P ontstond een waar dorp voor de arbeiders. De Dukdalf die je hier ziet is een replica van de Ducdalf die diende als richtpunt voor de aanleg van Perceel P. Op de achtergrond zie je aan de rechterzijde het voormalige gezondheidscentrum, nu een hotel. Links zie je de tweede generatie arbeiderswoningen, de eerste generatie bestond uit houten barakken. Ook daar zijn een aantal van behouden gebleven.
IMG_20201107_160118.jpg
De arbeiders moesten onder andere het gemaal Wortman bouwen. Alle bouwmaterialen moesten per schip worden aangevoerd. Tijdens de strenge winter van 1952 moest voedsel per helikopter worden aangevoerd omdat het IJselmeer was dicht gevroren. In 1953 was de watersnoodramp in Zeeland. Veel arbeiders waren nodig om ingezet worden om de dijken in Zeeland te herstellen. Hierna gingen de werkzaamheden in de Flevopolder weer verder. Op 28 oktober 1954 werd het dijktracé tussen Perceel P en Harderwijk gereed en was 'perceel P' geen eiland meer. De ringdijk ronde Oostelijk Flevoland werd in september 1956 gesloten. Men kon beginnen met droogleggen. In november 1956 begon gemaal Wortman de oostelijke Flevopolder leeg te pompen. Dit gebeurde samen met de gemalen Lovink (Harderwijk) en Colijn (Ketelhaven), binnen negen maanden.
IMG_20201107_160143.jpg
Bij de verkaveling van Oostelijk Flevoland, in 1957, werd uitgegaan van slechts twee dorpen (Biddinghuizen en Swifterbant), een kleine stedelijke gemeenschap (Dronten) en één stad: Lelystad. Meer dorpen zoals in de NOP werden door het toenemende autobezit niet nodig geacht. Verder was de stijgende boerderij-oppervlakte van invloed, evenals de dalende bezettingsgraad. In het oorspronkelijk plan van Dr Ir Lelie zou er naast de Flevopolder nog een polder komen, de Markerwaard. En om dat mogelijk te maken werd de Houtribdijk tussen Lelystad en Enkhuizen aangelegd. Het plan werd echter definitief in 2003 onder hoge maatschappelijk druk verlaten, het markermeer moest blijven als natuur- en recreatiegebied.
In maart 1959 werd begonnen met de aanleg van de zuidoostelijke dijk van de Markerwaard. De Oostvaardersdijk kon voor zowel Zuidelijk Flevoland als de Markerwaard gebruikt worden. Later zou men binnen de polder een tweede dijk aangelegd worden, waarna tussen de dijken een breed kanaal zou komen.. Uiteindelijk koos de regering voor de aanleg van Zuidelijk Flevoland omdat de oppervlakte daarvan veel kleiner was. De regering was uit op bezuinigingen en de aansluiting aan de reeds bestaande dijken van Oostelijk Flevoland was goedkoper dan het realiseren van een geheel op zichzelf staande polder.
Via de Knardijk rij ik Zuidelijk Flevoland in. Dit begint met het natuurgebied Oostvaardersplassen.
De al voltooide Oostvaardersdijk werd de buitendijk van de Flevolandpolders, waardoor de Oostvaardersplassen konden ontstaan. Het Oostvaardersdiep, een diepe zandige plek waar vroeger de schepen van de Vereenigde Oostindische Compagnie voor anker gingen, was in de oorspronkelijke plannen bedoeld als scheepvaartroute naar Amsterdam. Doordat de dijk van de Flevolanden nu noordwestelijker kwam te liggen, werd deze diepte toch ingepolderd. De diepe plekken kwamen als plassen in de polder te liggen.
Het gebied was cultuurtechnisch minder interessant vanwege de lage en dus natte ligging en de weinig vruchtbare zandige bodem. Dit lage deel van Zuidelijk Flevoland was daarom bestemd tot industrieterrein en kassengebied. De aangrenzende drogere gronden waren bestemd voor de landbouw. Doordat hier weinig animo voor was, is het gebied verder niet ontwikkeld en kon op geheel natuurlijk wijze de Oostevaardersplassen ontstaan.
IMG_20201107_161628.jpg
Niet via de Oostvaardersdijk maar via een meer oostelijke weg die dwars door de Oostvaardersplassen loopt rij ik de ondergaande zon tegemoet naar mijn laatste bestemming. Mijn laatste bestemming is het gemaal Blocq van Kuffler.
Op 18 oktober 1967 stelde koningin Juliana het gemaal Blocq van Kuffeler in werking en reeds op 29 mei 1968 viel de polder droog. Van oorsprong is het een gemaal met 4 door dieselmotoren aangedreven pompen (gebouwd door Werkspoor), die in 2008 en 2009 vervangen zijn door elektromotoren. Het gemaal is het jongste gemaal van Flevoland, maar in haar soort één van de grootste ter wereld. Het heeft vier identieke elektromotoren, die gezamenlijk 3,2 miljoen liter water per minuut de polder uitpompen. Het gemaal is geautomatiseerd, zodat het op afstand bediend kan worden vanuit gemaal Wortman in Lelystad.
IMG_20201107_165737.jpg
Terwijl de zon achter de horizon verdwijnt schiet ik de laatste plaatjes van het gemaal. Al met al heb ik een leuke dag gehad en circa 230 km gereden, natuurlijk niet altijd even uitdagend maar met meer historie dan je zou verwachten.
IMG_20201107_164941.jpg
polderritjpg.jpg
 
Laatst bewerkt:

Ojee

Die hard MF'er
14 dec 2010
447
16
Zoetermeer
Mooi verhaal. Ik houd wel van dit soort geschiedschrijving. Rij ook graag rond in de IJsselmeerpolders. Verdiep je ook eens in de toewijzing van landbouwgrond in de NO polder. Controleurs kwamen kijken of je kledingkast wel netjes was ingedeeld... En nog steeds te zien de eenvormige boerderij-woningen.

Eén aanvulling: de eerste polder in toen nog de Zuiderzee was de proefpolder bij Andijk.
 

MajorFear

Die hard MF'er
27 jun 2008
426
216
Almere
Mooi verhaal. Ik houd wel van dit soort geschiedschrijving. Rij ook graag rond in de IJsselmeerpolders. Verdiep je ook eens in de toewijzing van landbouwgrond in de NO polder. Controleurs kwamen kijken of je kledingkast wel netjes was ingedeeld... En nog steeds te zien de eenvormige boerderij-woningen.

Eén aanvulling: de eerste polder in toen nog de Zuiderzee was de proefpolder bij Andijk.
Proefpolder klopt, zal ik verbeteren in de tekst. Wel grappig die geschiedenis van de toewijzing als je dat in het huidige licht ziet van delen van de samenleving die zich bij het minste gediscrimeerd voelen.
 

mean-machine

uut Ee
3 jun 2013
7.075
2.647
Veluwe
Nee, ik ben niet liefhebber van rijden in de Flevo-polders.
Toch vind ik het verhaal wel leuk om te lezen. Zoals van de proefpolder dat was mij niet bekend.
Als ik nog eens de Zuiderdijk rijd, ga ik daar bij Andijk eens nader kijken.

Ooit in verleden weet ik dat ik nog op de Knardijk heb gestaan en dat Zuidelijk Flevoland nog 1 grote modderpoel was.
Enige jaren (1965?) ervoor, was ik bij familie 'op vakantie' in Muiderberg. In die tijd kon je de drukke werkzaamheden goed zien bij wat nu Almere heet.

Dit voorjaar heb ik me ook vooral beperkt tot ritten binnen NL. Toen oa gereden van Lemmer naar Blokzijl.
Het viel mij toen op dat vooral de NOP veel 'leefbaarder' begint te worden.
Dan bedoel ik dat 't meer bewoond oogt, en dat de begroeiing ergens op begint te lijken.
Over 100 jaar zie je het verschil niet meer tussen 'oude' land en de nieuwe polders? Hooguit de lange rechte wegen zullen wel blijven?
 

Monster796

MF veteraan
27 jul 2010
1.143
790
Brabant
Voor degenen die van de geschiedenis van de Polder houden; ik heb hier thuis HET BOEK met de originele plannen van ir. Lely.
Inclusief begrotingen, tekeningen, etc. etc. Prachtig om te zien. Ik denk dat dat het boek is dat destijds naar de Eerste en/of Tweede Kamer is gegaan om de toenmalige regering de plannen van de inpoldering te delen en erover te laten besluiten.

Ik denk een redelijk uniek stukje Nederlandse geschiedenis.

Ik zal het komend weekend eens op snorren en wat interessante dingen eruit fotograferen en hier neerzetten. Met de motor moet je niet in de NOP zijn (tenzij op het circuit van Lelystad), maar het is wel een prachtig onderdeel van onze rijke geschiedenis, waar we tegenwoordig blijkbaar ineens niet meer trots op mogen zijn.
 

Ojee

Die hard MF'er
14 dec 2010
447
16
Zoetermeer
Wat ik van de nieuwe flevopolders uniek en fascinerend vind, is het feit dat het door mensen bedacht en gemaakt is. Als je op zo'n rechte weg rijdt, rijd je op een potloodstreep die een ingenieur jaren geleden gezet heeft. Verder vind ik de dijkweg van Lelystad naar het zuiden langs de Oostvaardersplassen fraai. Niet om de bochten (zijn er niet...) maar het woeste water van het Markermeer (bij een beetje wind) aan de ene kant en een stuk lager het ingepolderde land. Er is ook enorm veel bos. Ik heb Kurviger eens een route laten maken dwars door de polder en ik was verbaasd hoeveel bos en kleine weggetjes daar nog waren. Maar goed, morgen gewoon weer even lekker langs de Lek toeren 8-)
 

Ojee

Die hard MF'er
14 dec 2010
447
16
Zoetermeer
En het kon. De hele linker (zuidkant) van de Lekdijk tot Arnhem gereden. Daarna over de Posbank naar de IJssel. Die ook maar even afgereden tot Kampen en via de Veluwe weer richting A1 en naar huis. Volgens mij het mooiste wat Nederland voor de motorrijder te bieden heeft (nou ja, na Liimburg dan...)
 

mean-machine

uut Ee
3 jun 2013
7.075
2.647
Veluwe
Jawel, Limburg is mooier.
Maar ik woon precies in het gebied wat jij beschrijft.
Mijn 1e rondje gaat via Amerongen langs de Lek. Mijn 2e rondje gaat over de Veluwe en terug over de IJsseldijk.
't Kan slechter!!:9
 

Ojee

Die hard MF'er
14 dec 2010
447
16
Zoetermeer
Ik woon in het westen. Daar heb ik alles wel gezien en het is altijd druk. Je rijdt hier bijna altijd achter een auto aan. De kades langs de Kromme Mijdrecht en de Amstel zijn nog wel leuk. Op een doordeweekse dag.
 

mean-machine

uut Ee
3 jun 2013
7.075
2.647
Veluwe
Door-de-weeks doe ik nog wel eens het plassengebied van Hollands Midden. :t
Ook pak ik dan nog enkele riviertjes als de Vecht, Meije, Vlist, Gein en Verlaat. (en andere sloten daar in de buurt)
Letterlijk 'dwars door" de Reeuwijkse Plassen ect. Vaak ook weggetjes 'alleen voor omwonenden', <f*ck-it>
Krijg ik dan toch een keer een bon vanwege inrijd-verbod, dan is dat voor al die keren nog een koopje!!
Alles bij elkaar is 't dan tussen al die drukte toch nog best wel leuk!
Nee, in het weekend moet je daar niet zijn. Dan heeft half Amsterdam zijn motor uit de stalling getrokken. :X
 

Boevie

MF veteraan
18 dec 2010
16.723
4.370
Achterhoek
De Noordoostpolder is eigenlijk een mislukking.
Veel problemen met de grondwaterstand in het aangrenzende Friesland.

Vandaar dat rond de flevopolder het Veluwemeer is gecreëerd, vanuit de praktijkervaring.
Hoe het met de Wieringermeer, die eerder ingepolderd is, zit weet ik niet.
Volgens mij zijn daar ook problemen.
 

RR Vliet

Drama Queen
7 jun 2018
842
764
Gouda
En het kon. De hele linker (zuidkant) van de Lekdijk tot Arnhem gereden. Daarna over de Posbank naar de IJssel. Die ook maar even afgereden tot Kampen en via de Veluwe weer richting A1 en naar huis. Volgens mij het mooiste wat Nederland voor de motorrijder te bieden heeft (nou ja, na Liimburg dan...)

Gadverdamme, ik reed aan de noordkant, kwam me toch een partij modder tegen van een stel akkerbouwers. De spetters zitten tot bovenop m'n helm door tegenliggers, en het werd minstens zo bruin in de broek. Ik blijf daar de komende maand weer even weg!
 

Ojee

Die hard MF'er
14 dec 2010
447
16
Zoetermeer
Ik had die drek alleen bij de IJssel over een stuk van een kilometer of zo. Boer had wel een 'slipgevaar' bordje neergezet. Niet overbodig.
 
Bovenaan Onderaan